Γράφει ο Σπυρίδων Χουσος -Μηχανολολόγος Μηχανικός
Ένα ερώτημα που ίσως αξίζει να τεθεί στον δημόσιο διάλογο:
Τι πρέπει τελικά να μετρά περισσότερο; Αυτό που είναι τυπικά σωστό ή αυτό που είναι πραγματικά αληθινό;
Ζούμε σε μια εποχή αριθμών, ανακοινώσεων, στατιστικών, εκθέσεων και παρουσιάσεων.
Όλα μπορούν να αποτυπωθούν σε έναν πίνακα.
Όλα μπορούν να περιγραφούν με έναν αριθμό.
Όλα μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να εμφανίζονται απολύτως σωστά.
Αλλά υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά:
Άλλο το τυπικά ορθό και άλλο το πραγματικά αντιπροσωπευτικό.
Ένας αριθμός μπορεί να είναι σωστός και ταυτόχρονα να μη λέει ολόκληρη την αλήθεια.
Μια διαδικασία μπορεί να έχει ολοκληρωθεί τυπικά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πέτυχε ουσιαστικά τον σκοπό της.
Μια ανακοίνωση μπορεί να περιγράφει κάτι με τρόπο απολύτως ακριβή και παρ’ όλα αυτά να δημιουργεί στον αναγνώστη μια εικόνα διαφορετική από εκείνη που θα σχημάτιζε αν γνώριζε όλα τα δεδομένα.
Και εδώ βρίσκεται, ίσως, η ουσία του προβληματισμού.
Δεν είναι πάντοτε το ερώτημα εάν κάτι είναι σωστό ή λάθος.
Το σημαντικότερο ερώτημα πολλές φορές είναι:
Αυτό που παρουσιάζεται αποτυπώνει πραγματικά την ουσία;
Ας πάρουμε ένα πολύ απλό παράδειγμα.
Κάποιος ξεκινά μια δραστηριότητα και ενεργοποιεί στο κινητό του την καταγραφή GPS. Ολοκληρώνει την προσπάθειά του, αλλά ξεχνά να σταματήσει την εφαρμογή. Στη συνέχεια μετακινείται για αρκετή απόσταση με κάποιο μέσο.
Στο τέλος, η εφαρμογή εμφανίζει 15 χιλιόμετρα.
Είναι ψεύτικος ο αριθμός;
Όχι.
Η εφαρμογή πράγματι κατέγραψε 15 χιλιόμετρα.
Είναι όμως 15 χιλιόμετρα η πραγματική προσπάθεια του ανθρώπου;
Επίσης όχι.
Και κάπου εκεί βρίσκεται η λεπτή αλλά εξαιρετικά σημαντική διαφορά ανάμεσα στο «καταγράφηκε» και στο «πραγματοποιήθηκε».
Ανάμεσα στο «τυπικά ισχύει» και στο «ουσιαστικά συνέβη».
Αυτός ο διαχωρισμός έχει σημασία παντού στη δημόσια ζωή.
Γιατί πίσω από έναν εντυπωσιακό αριθμό μπορεί να υπάρχει μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα. Και ο πολίτης δικαιούται να γνωρίζει όχι μόνο τον τελικό αριθμό, αλλά και πώς αυτός προέκυψε, τι ακριβώς περιλαμβάνει και τι πραγματικά αντιπροσωπεύει.
Δεν χρειάζεται λοιπόν να αμφισβητούμε αυτομάτως τους αριθμούς.
Χρειάζεται να τους διαβάζουμε σωστά.
Να ζητάμε το περιεχόμενο πίσω από τον τίτλο, την ουσία πίσω από τον τύπο και την πραγματικότητα πίσω από την παρουσίαση.
Γιατί η διαφάνεια δεν είναι απλώς να παρουσιάζεις κάτι που μπορεί να θεωρηθεί τυπικά σωστό.
Διαφάνεια είναι να παρουσιάζεις τα δεδομένα με τέτοιο τρόπο ώστε ο πολίτης να αντιλαμβάνεται την πραγματική τους διάσταση.
Και ίσως τελικά αυτό να είναι το ερώτημα που αξίζει να θέσουμε όλοι μας:
Όταν έρχεται η ώρα του απολογισμού, τι πρέπει να μετρά περισσότερο;
Αυτό που φαίνεται σωστό στα χαρτιά ή αυτό που αποδεικνύεται στην πραγματικότητα;
Γιατί το τυπικό μπορεί να συμπληρώνει έναν αριθμό.
Το πραγματικό, όμως, είναι αυτό που του δίνει αξία.
