Το βράδυ του Σαββάτου 2 Αυγούστου ζήσαμε μια αξέχαστη βραδιά. Παρά τις αντιξοότητες , η εκδήλωση ράγισε καρδιές. Για 45 λεπτά όλοι έγιναν ένα με τον “ύμνο”, με την “άνοιξη” , αυτό το νέο που πρέπει να αντικαταστήσει το παλιό, την ανάγκη για αναζωογόνηση της ελπίδας.
Από τα πρώτα δευτερόλεπτα η προσοχή όλων μετατράπηκε σε σύνδεσμο με τα πρόσωπα του πονήματος. Όλοι δέθηκαν με τα λόγια των αφηγητών, ενώ οι αρχέγονες ευχές της Λαζάρας, που κάθε φορά ηχούσαν, έδιναν αναμνήσεις στους ντόπιους και νέα ακούσματα στους μή Βονιτσάνους.
Η φωνή της Βαγγελιώς Χρηστιά, τόσο στο μοιρολόι, όσο και στα χαρούμενα άσματα, ρύθμιζαν τα συναισθήματα των θεατών.
Συντελεστές της εκδήλωσης: Καλωσόρισμα από τον Αραβανή Γεράσιμο, Μοιρολόγι και τραγούδι από την Χρηστιά Βαγγελιώ, αφηγήτριες Κωστούλη Πανωραία και Κόκλα Ιωάννα, Λαζαριστές οι Μπακογιώργος Νίκος και Τσόλης Βαγγέλης. Η διαχρονική ιστορία της Λαζάρας από τον Ντίνο Στυλιανό.
Διαβάστε παρακάτω ολη την παρουσίαση της εκδήλωσης:
Σας καλοσωρίζουμε όλους σας, στην εκδήλωση «Ο Ύμνος της Ανοιξης», βασισμένη στο ομώνυμο λογοτεχνικό πόνημα. Το 2023 η Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών του απέδωσε τον έπαινο, ενώ το 2024 η σύγκλητος της Ακαδημίας Αθηνών το τίμησε με την κατάταξή του στις λαογραφικές συλλογές.
Πρόκειται για μια ζωντανή αποτύπωση μιας μοναδικής κοινωνίας η οποία έχει σταδιακά δεχθεί ήθη και έθιμα από δεκαοκτώ έθνη που στο βάθος χρόνου κυβέρνησαν την Βόνδιτζα. Ανθρωποι απλοί, του καθημερινού μόχθου, αγνές ψυχές επιφορτησμένες να ζούν μέσα σε αυτά τα έθιμα που ρύθμιζαν την ζωή τους. Μια δυναμική κοινωνία που είχε την ικανότητα να χρησιμοποιεί ή να απορρίπτει έθιμα , με αιτιολογία ζωής.
Ο ύμνος της άνοιξης, ο ύμνος της Βόνδιτζας, η Λαζάρα. Ενας από τους τρείς μοναδικούς μουσικούς δρόμους της παλιάς Βόνδιτζας, ο δεύτερος σε χρονική σειρά σε κάθε έτος. Πρώτος ο Αχυρένιος, ο Παλιάτσο του παράλληλου δρώμενου στην παλιά Ιταλική Ίστρια, δεύτερος η Λαζάρα και τρίτος οι Αγραπνιές.
Στοιχεία για το πότε άρχισε η Λαζάρα και από ποιους, μέχρι στιγμής δεν έχουμε στην έρευνά μας. Από τους στίχους της τολμούμε να μιλήσουμε ότι κατά την δεύτερη περίοδο κυριαρχίας των Ενετών στην Βόνιτσα, η λαζάρα τραγουδιώταν. Στίχοι που χάθηκαν και τους αναζητούμε, στίχοι που προστέθηκαν διαχρονικά, στίχοι εαρινών ευχών.
Ας έλθουμε όμως στους στίχους της Λαζάρας, μερικούς από αυτούς σταδιακά θα τους ακούσετε. Ο πρώτος απευθύνεται στους χριστιανούς και στους Μπεκτασί της πόλης με επίκληση των δώδεκα αποστόλων, ενώ ο δεύτερος στίχος απευθυνόταν στους Ιουδάιους, με αναφορά στους 13 αγγέλους της Ιουδαϊκής θρησκείας. Κατόπιν οι Λαζαριστές συνέχιζαν με τους κατάλληλους στίχους που χρειαζόταν ως εαρινές ευχές στο σπιτικό που τραγουδούσαν. Στίχοι για την κόρη ή τον γιό που μέλλοταν να παντρευτεί, τα μικρά παιδιά τα μαθητούδια, την κοινότητα των Βλάχων, τον μπερμπάντη άνδρα και άλλα. Στίχοι αρχέγονοι, στίχοι πουπροστέθηκαν, στίχοι που χάθηκαν στην δίνη του χρόνου και τους αναζητούμε.
Στην δική μας εποχή, οι Λαζαριστές πρίν την βραδυνή τους έξοδο στα σπίτια για τις ευχές, συγκεντρωνοταν στην Λόμπα της θεια Νάτσως Χατζηβασιλείου, το γένος Φούντα, όπου εκεί έπαιρναν την απαράιτητη πρώτη δόση του αλκοοόλ.
Ο μοναδικός μουσικός δρόμος της Λαζάρας χρειάζεται γυρίσματα της φωνής με ένα περίεργο λαρυγγυσμό. Παιδί είχα την ευτυχία να τον ακούσω από τον μπαρμα Γιώργο τον Αυγουστή, τον επονομαζόμενο Κώτσαλο. Οι θείοι μου Γεράσιμος και Σπύρος συχνά τον προκαλούσαν και αυτός ανταποκρινόταν να τραγουδά την Λαζάρα με τον περίεργο λαρυγγισμό. Ο πατέρας μου έλεγε ότι μόνο ο ιεροψάλτης Χρύσανθος είχε τέτοια δυαντότητα. Μέχρι και ο Γαρούφης που κατείχε την ψαλτική, αποδεχόταν την μοναδικότητα του Αυγουστή, του επονωμαζόμενου Κώτσαλος.
Η γραφή του βραβευμένου πονήματος ξεκίνησε μια ημέρα μετά την συνάντηση που είχα με την Βάσω Παρθένη-Περδικάρη, την κόρη της Θειά Τασίας Μασούρα-Παρθένη. Η τελευταία φράση της πριν σταματήσει αυτή η μία, από τις πολλές συναντήσεις μας: ¨σομπόλιασέ το, πρέπει να γραφεί». Δικαιωματικά η αφιέρωση του πονήματος σε αυτή, την θειά μου Βάσω Παρθένη-Περδικάρη.
Ετσι ένα βράδυ παραμονής του Λαζάρου, με μια Βόνδιτζα που να πλυμμιρίζει από τις αρχέγονες ευχές της Λαζάρας, αρχίζει η ιστορία μας, με μια πρόσφατα χαροκαμένη μάνα να αποφασίζει να βάζει στην άκρη όλα τα πένθιμα έθιμα, για να δώσει χώρο ζωής στον κοιλάρφανο εγγονό της.
Ας χαρούμε αποσπάσματα του λογοτεχνικού πονήματος.
Πριν αρχίσουμε θα χρειαστεί να σας ευχαριστήσουμε για την παρουσία σας, που είναι τιμή σε όλες αυτές τις ψυχές που κράτησαν την πολιτισμική εικόνα της παλιάς Βόνιτσας. Πρόσθετα ευχαριστώ τους αδελφούς Βασιλάκου και την Κασσιανή Αθανασούλα, το γένος Βασιλάκου, για την παραχώρηση του προάυλιου χώρου του αρχοντικού τους. Η ευγενή παρουσία και συμμετοχή των συντελεστών της εκδήλωσης, του Γεράσιμου Αραβανή, της Βαγγελιώ Χρηστιά, της Πανωραίας Κωστούλη, της Ιωάννας Κόχλα, του Νίκου Μπακογιώργου και του Ευάγγελου Τσόλη , τιμά τον τόπο μας που τόσο ανάγκη έχει για την υπενθύμιση του εθελοντισμού, που αρχίζει από τον σεβασμό του διοργανωτή. Είμαι υποχρεώμένος να ομολογήσω ότι στην πόλη μας και την περιοχή μας, πολλά θα είχαν αλλάξει αν δεν είχαμε τον πρόωρο χαμό του Λεωνίδα Παλιογιώργου και του Στέφανου Κουκουβίνου, ήταν τα πρόσωπα που παρείχαν εμπιστοσύνη.
Είμαστε όλοι εδώ χωρίς να έχουμε πραγματοποιήσει ούτε μια πρόβα.
Η εκδήλωση αυτή δεν χρηματοδοτείται από κρατικούς φορείς και το κοστολόγιό της είναι μηδέν. Όλα είναι προσφορά εθελοντών. Το βιβλίο που διατίθεται στο χώρο μπροστά από την εκδήλωσή μας, δεν επιδοτήθηκε από κανένα φορά και είναι έξοδο δικό μας. Σας καλούμε να το προμηθευτείται και είμαστε σίγουροι ότι μετά από την ανάγνωση αποσπασμάτων του πονήματος, θα πάρετε και δεύτερο αντίτυπο για δώρο σε φίλους σας. Είναι ο ύμνος της Άνοιξης, ο Υμνος της παλιάς Βόνιτσας. Κάντε γνωστό στους φίλους σας την πολιτισμικότητα της παλιάς Βόνιτσας, τις αξίες που υπήρχαν, την τιμή που πρέπει να αποδώσουμε σε όλες αυτές τις ψυχές.
Τα κέρδη αυτού του βιβλίου θα διατεθούν για τις επισκευές των εξωκλησιών. Επίσης από την διάθεση των άλλων βιβλίων τα έσοδα θα διατεθούν για την προτομή του μέγα δωρητή της κοινότητας Βόνιτσας, του Επαμεινώνδα Σακελλαρόπουλου. Ελπίζουμε του χρόνου τέτοιες ημέρες να τιμούμε τον Μακεδονομάχο, δήμαρχο, βουλευτή και ασυμβήβαστο Σακελλαρόπουλο.
Πριν κλείσουμε την εισήγησή μας θα σας ενημερώσουμε ότι η ΑΜΦΙΚΤΙΟΝΙΑ ΑΚΑΡΝΑΝΩΝ στις 23 Αυγούστου θα πραγματοποιήσει εκδήλωση για τον Βονιτσάνο ποιητή Φιλοκτήτη Λαμπράκη με αποκαλυπτήρια της μαρμάρινης προτομής του, στο χώρο της πλατείας Σακελλαροπούλου. Στα αποκαλυπτήρια θα παραστούν απόγονοι του ποιητή, επιφανή μέλη της Ελληνοαμερικανής κοινότητας. Θα παρατεθεί η ζωή του
Θα παρακαλέσουμε για την ησυχία , η οποία είναι απαραίτητη για να νοιώσετε τον Υμνο της Ανοιξης. Χρόνος διάρκειας 45-48 λεπτά.
